Garp Cephesinde Yeni Bir Şey Yok – Erich Maria Remarque

Hani hep ismini duyduğunuz, belki TV’de film uyarlamasını şöyle bir izlediğiniz kitaplar vardır. Garp (Batı) Cephesinde Yeni Bir Şey Yok işte bu kitaplardan biri. Dilimize bir deyim olarak yerleşmiş bu tamlamayı tam olarak anlamak için bu kitabı okumalısınız.

Ben bu kitabı İzmir’de, temmuz sıcağında, geç kalan otobüsü beklerken, klimasız bir ortamda bitirdim. Zaten bunalmıştım, ter içindeydim. Cephedeki askerlerin birbiri ardına ölmelerini okuyordum. Bizim asker Paul, kısa süreli bir izin alıp ailesinin yanına gelince, ağlamaya başladım. Evet, bu kitap sizi ağlatabilecek güce sahip.

Okuduğunuz diğer savaş veya barış romanlarına benzemiyor, çok etkileyici. Tabii bazı ölüm sahneleri sizi zorlayacak, ama bu kitaba hayran olmanızı sağlayacak bir etken. Cephede ölüm kalım savaşı verir gibi hissedeceksiniz. Kokular bile burnunuza gelecek. 19-20 yaşındaki gençlerin piyon gibi ölüme gönderilmesi sizi isyan ettirecek.

Hemen her gün bombaların patladığı, birilerinin “daha haklı” olduğu sanrısına kapıldığımız bu günlerde, bu kitap sayesinde savaşın berbatlığını bir kez daha göreceksiniz. Evet, “bu günlerde” dedim ama aslında Ortadoğu’da bu günler asla geçmiyor. Ne yazık ki Remarque’nin de dediği gibi, savaştan kimse sağ çıkmıyor. Bedenen ölmeyenler de ruhen ölüyor, kimse sağ kalamıyor.

Mutlaka okunmalı. Anlatımı, karakterleri, ana fikri, verdiği dersler, her şeyiyle şaheser. “Zaten savaşın kötü olduğunu biliyoruz, neden okuyalım ki?” diyenlere ise aşağıdaki alıntıyla cevap vermek isterim:

En iyi kitaplar, insana zaten bildiklerini söyleyen kitaplardır.

George Orwell

Notlar:

  • Yine bir Yaz Okuma Şenliği kitabıydı. Kategorisi: Yasaklanmış bir kitap. Kendime 10 puan yazıyorum. 166 sayfa.
  • Bu kitap Nazi Almanya’sında yasaklanmış hatta yakılmış. Remarque’nin soyisminden tahmin etmek zor ancak kendisi Alman. Soyismi Remark iken, Fransızca tınısı veren “que” ekleyerek soyismini değiştirmiş. Birinci Dünya Savaşı’nın acımasızlığını anlatan bu kitap ve ardından gelen film uyarlaması, haliyle Nazileri rahatsız etmiş. Kitabın bu kadar etkileyici olma nedenlerinden biri şu ki, yazar da Birinci Dünya Savaşı’nda savaşmış ve yaralanmıştı.
  • Yazar, 1933’de Naziler kitabı yasakladığında, İsviçre’ye kaçmış. Naziler ise 1943’de kızkardeşini tutuklayarak “Ağabeyinize ulaşamıyoruz ancak siz elimizden kaçamazsınız” diyerek acımasız misilleme huylarını göstermişler. Diktatörlüklerin türlü huyları…
  • Remarque’nin eş ve sevgilileri neredeyse tamamen artistmiş! En ünlüleri Marlene Dietrich ve Greta Garbo. Dietrich ile mektuplaşmalarının basıldığı bir de kitap var. Ölene kadar ise yine Hollywood oyuncusu Paulette Goddard’la evli kalmış.