Begüm – Kenize Murad

Bir Devrimin Ruhu – Begüm“, Kenize Murad’ın tarihi romanı. Yazarın Saraydan Sürgüne’den sonra okuduğum ikinci kitabı oldu. Burada Begüm, bir kadın ismi değil, Hindistan’daki Müslüman kadın hükümdarlara verilen bir ünvan olarak geçiyor.

Roman, özgürlük ve bağımsızlık düşkünü, gözü kara bir Müslüman kadını olan Hazrat Mahal’ın hayatını ve Hindistan’ın bağımsızlık mücadelesini anlatıyor. Mahal, Lucknow şehri hükümdarının dördüncü eşidir. İngiliz sömürgesine karşı başlayan ayaklanmada önemli bir lider konumuna gelir. Müslüman bir kadının toplumu değiştirme gücü, savaşta başarılı adımlar atması, stratejik kararları alması, insanı duygulandırıyor. Yıl 1857 ve Hindistan’ın ilk özgürlük mücadelesi… Bağımsızlık savaşını kaybedeceklerini biliyoruz, yine de romanı sonuna kadar okumak istiyoruz.

Roman, öncelikle merkezinde bir kadın olduğu için ilgimi çekmişti. Üstelik tarihi romanları severim. Yine de beklediğimi verdiğini söyleyemem. Yazar Kenize Murad bir gazeteci. Anlatım konusunda sıkıntısı yok, fakat edebiyatçı olarak güçlü değil. Yer yer yavan anlatımdan kaçamamış. Tekrara düşen kısımlar var, ana karakterin kahramanlığı ve zekasının altı fazlaca çizilmiş. Üstelik, zorla akışa sokuşturulmuş ve ben geliyorum diye bağıran romans öyküsü içeriyor.

Yazarın bolca araştırma yaptığı, gazetecilik hünerlerini kullandığı belli. Birçok yerde tarihi gerçekleri de öyküye yedirmiş ve bunların gerçekliğini not olarak vermiş. Bu ayrıntı hoşuma gitti. İngiliz sömürgeciliğinin böyle yürek burkan detaylarını öğrenmek önemliydi. Mesela Charles Dickens’ın da sömürge yanlısı olup, Hindistan ve halkı ile ilgili berbat şeyler söylediğini bu romandan öğrendim.

Hindistan ve kahraman kadın öyküleri ilginizi çekiyorsa, tarihi roman seviyorsanız, sıkılmadan okuyabileceğiniz akıcı bir roman. Anlatımı daha güçlü olabilirdi, belki karakterle biraz daha empati kurabilsek veya Hint göreneklerini biraz daha öğrenebilseydik daha iyi olabilirdi. Önemli ve büyük bir konu için sönük bir roman olmuş, yine de okunabilir.

Notlar:

  • Kenize Murad, Osmanlı Hanedanı mensubu. Saraydan Sürgüne isimli kitabında anlattığı yaşam öyküsü o kadar ilginç ve şaşırtıcı ki, insanın ağzı açık kalıyor. Film gibi dedikleri cinsten. Begüm’ü okumasanız da araştırmanızı tavsiye ederim.
  • Begüm’den en çok aklımda kalan bir hitap oldu: Huzur. İnsanların birbirine Huzur diye hitap etmesi ne hoş. (Sözcük anlamı birebir günümüzdeki kullanımı olmasa da)
  • Begüm Mahal, yıllarca gözden kaçırılmış. Yeniden hatırlanması 1960’larda açılan anıtı ve 1984’de adına basılan pullar ile olmuş. Hindistan’ın 1957’deki bu büyük mücadelesi için Batılı kaynaklar “Hint Ayaklanması” diyor. Ancak Hindistan’ın verdiği isim “İlk Bağımsızlık Savaşı”. Bu küçük anlaşmazlık, o tarihte dökülen kanların ve yaşanan vahşetin boyutunu tahmin etmemizi sağlıyor.